Ես ուզում եմ փոխել իմ կյանքը

Home » Ուլիսես-3 » Ադրբեջանցու կերպարի ընկալումը հայ հասարակության մեջ

Ադրբեջանցու կերպարի ընկալումը հայ հասարակության մեջ

Արխիվ

Ներմուծիր էլեկտրոնային փոստ

Join 809 other followers

Վիճակագրություն

  • 559,398 կտտոց

Կյանքը պայքար է, կռիվ, ապրելու և գոյատևելու մենամարտ: Գոյության կռիվը, պայքարը ամենուր է և ամենքի մեջ: Գոյատևելու համար իրար ոչնչացնում են կենդանիները, իսկ մարդ արարածը….. Չգիտեմ, թե ինչու, բայց այս կռիվը չէր լինի, եթե աշխարհում արդարություն լիներ, լիներ մարդկային խիղճ, բարոյականություն…

Ահա այսպես է ուրվագծվում հայ հասարակության մեջ ադրբեջանցու կերպարը. որկրամոլ, հրեշ, գազան, այլազան, զզվելի, գարշահոտ, անբարոյական, սրբապիղծ ու այլանդակ: Սա, թերևս, ամենանուրբ բնորոշումն է ադրբեջանցու, որը կարողանում է հոշոտել մի ամբողջ մարդկային ցեղ, կարմիր ներկել դաշտեր ու արտեր (հայի արյունը նրա համար լոկ պարարտանյութ է իր զավթած տարածքները բերրիացնելու համար. չէ՞ որ նա մտածում է միայն իր շահի, իր ունեցվածքը բազմապատկելու, գուցե քառապատկեու մասին):

Ո՞վ է ադրբեջանցին: Մարդ, որ ունի ապրելու իրավունք, բայց ոչ` մեռցնելու, ունի մարդկային զգացմունքներ, ունի մարդուն բնորոշ գութ: Սա նույնպես ադրբեջանցու կերպար է: Բայց վերջին տարբերակը հազվադեպ է: Դա տեսնում է ամբողջ աշխարհը: Իսկ աշխարհում միշտ հաղթում է չարը, ուժեղը, հզորը: Դու պիտի հաղթող լինես, դու պիտի ուժեղ ու հզոր լինես: Բայց միշտ չէ, որ հզորը հաղթում է, քաջն ու անվախն է հաղթում: Քեզ հաղթելու, քեզ նվաստացնելու համար ինքդ ես մեղավոր, որովհետև պիտի այնպես անես, որ քեզ հետ հաշվի նստեն, պիտի քեզանից վախենան, դու ահ ու սարսափ պիտի շնչեցնես:

Յուրաքանչյուր հայի մեջ կա մի նստվածք, մի ցավագին ու ցավաբեր տանջանք, մի բան, որ չի թողնում հանգիստ ննջել, չի թողնում, որովհետև միշտ պիտի արթուն մնա, պիտի ականջը սուր պահի, որ երբեք չթողնի, որ զազրելին գլուխը բարձրացնի: Այնքան զզվելի ու գարշելի է նա, որ դիմում է ամեն մի հնարամտության, ամեն շաբաթ մի զինվորի կյանք է խլում, մի տուն անճրագ է թողնում, մի հույս է կոտրում, մի լույս է մարում: Ինչպե՞ս պիտի ընկալի հայը այս հրեշին: Դա մի տականքի ճուտ է, որ աճել ու բազմացել է ու կպել է երկրին, աշխարհից արյուն է քամում, լափում ու լակում է խոզի պես ու խոզավարի: Արդեն կասկածում եմ, որ դրանց նախնիները մարդիկ են եղել, մարդը չի կարող այդքան չար լինել, այդքան ագահ լինել: Սրանք նման են կոտորված ու անհետացած դինոզավրերի (գուցե սողունների), որոնք միշտ որս են փնտրում, միշտ արյուն են խմում, չեն հանգստանում, չեն վարանում ոչնչի առաջ: Երկարում են իրենց կեղտոտ ու փնթի ձեռքերը սահմանից այս կողմ, ուզում են տիրանալ ամեն բանի, բայց չեն կարող. դրանք թուլակազմ են ու թուլամորթ:

Եվ, այսուհանդերձ, հայը հասկանում ու գիտակցում է, որ իր դիմաց կանգնած է մարդկային ցեղի մի մասնիկ, մի տեսակ իր ենթամարդկային արարքներով: Ինչու՞ ենթամարդկային. որովհետև մարդ արարածը անիմաստ ու անտեղի ձեռք չի բարձրացնում մարդու վրա, այն էլ` մանկան, ծերի, կնոջ: Ձեռք բարձրացնելը այն խոսքը չէ, դրանց հարիր է արնոտելը, հոշոտելը, կեղեքելը …..

Գրում ու մտածում եմ, բայց նաև հասկանում եմ, որ այս ենթամարդկային արժանիքներով օժտված կենդանիները «Հոմո սապիենս»-ից չեն առաջացել, այլ արնախում ու հզոր, ժամանակին անպարտ դինոզավրերից: Դինոզավրի պես մի հսկայի են նման, որի ատամները մեր ձեռքերի չափ երկար են, և որի բերանն այնքան մեծ է, որ մարդկային մի ամբողջ ցեղ կարող է կուլ տալ միանգամից: Դրանք մարդու իմացած ամենամեծ ու ամենախոշոր մարդակեր ու մսակեր կենդանիներն են: Գուցե ես վիրավորում եմ նրանց, խեղաթյուրում նրանց ծագումնաբանությունը, արհամարհական վերաբերումունքով արտահայտվում նրանց մասին, բայց ես դա անում եմ խղճով, մաքուր սրտով, ես խոսում եմ երկնքում թևածող անմեղ զոհերի անունից, ես վախենալու բան չունեմ, ես համոզված եմ իմ բոլոր բառերի մեջ:

Դրանք հասկանում և գիտակնում են նաև նրանք, երբ մենակ են, երբ «գոռոզանալու» կամ «պարծենալու» պետք չունեն, երբ հաշվի են նստում իրենք իրենց խղճի հետ: Այդ ժամանակ նրանք գիտակցում են իրենց գործած մեղքերի բազմազանությունն ու խորությունը, ամաչում ու կարմրում են, բայց արդեն ուշ է: Ոչինչ փոխել չեն կարող, պիտի ապրեն մեղքի զգացումով մինչ մահ, մինչ Ալլահ, և հետո պիտի խորհուրդ հարցնեն ամենակարող, ամենազոր Ալլահից, մաքրագործվելուց հետո վերստին պիտի մեղանչեն, պիտի արյուն հեղեն այնպես, որ հագենան, որ ծարավ չմնան: Ու այպես շարունակ….Նրանք տղամարդու խոսք չեն կարող պահել, նրանք սրբություն չունեն, մոռացկոտ են, ամեն բան ու ամեն խոստում մոռանում են: Չեն հիշում այն, ինչը իրենց գուցե կխանգարի:

Միանշանակ չենք կարող ժխտել, որ բոլոր ադբեջանցիների նկարագիրն է վերը նշվածը: Մենք ունենք հայկական մի հրաշք ասացվածք «Գյուղ չկա, որ շուն չլինի»: Այս ասացվածքը տիպիկ ու բնորոշ է ադրբեջանցիների համար: Հայերը այս ասացվածքը օգտագործում են ցավալի իրողությունը կամ մարդկային կեղտոտ արատները քողարկելու, մեղմելու կամ էլ բացասական երևույթները ծածկելու համար:

Ադրբեջանցիների համար սա, կարծես թե փրկության մի միջոց է, որը թույլ է տալիս հասկանալու, որ նրանց անասնական շրջապատի մեջ անգամ կան թվով մեկ-երկու (գուցե տասը, բայց ոչ ավելի) մարդիկ, ովքեր միայն թույն չեն շնչում, ապրում են մարդավայել` անասնական բնազդներն ու արնախումի ծարավը մի կողմ թողած: Նրանք երբեմն ամաչում են իրենց ազգության համար, ափսոսում են, որ այս արևի տակ ապրում են, բայց չեն կարող մի կողմ դնել իրենց վզին փաթաթված մի ամբողջ գաղափարախոսություն, որի կրողն են իրենց շրջապատի հարազատ ու մտերիմ մարդիկ: Ափսոսում են, բայց ոչինչ փոխել չեն կարող, չեն կարող չենթարկվել…

Հայ հասարակությունը, այնուամենայնիվ, ընդունում ու հարգում է նրանց մարդ լինելը, ինչը չեմ կարող անել ես, իսկ ես հայ հասարակության մի մասնիկն եմ: Ամեն անգամ, երբ մտածում եմ ադրբեջանցու կեղտոտ քայլերի մասին, կամ ուզում եմ արդարացնել նրան, ջուրն ընկածի պես փրփորներից եմ կախվում, ու նորից խորտակվում են այն բոլոր արդարացումները, որ փնտրում եմ ու չեմ գտնում: Նորից երակներումս սկսում է եռալ արյունս, ուզում եմ խեղդամահ անել գեթ մեկ ադրբեջանցու, որ ես հետո խաղաղ ննջեմ, որ հոգիս հանգիստ լինի, որ մեկ մոր վրեժը ես առնեմ, որ ես էլ նրանց սրտից արցունք քամեմ, որ նրանց հասկացնեմ, որ ես ծարավ չէի, այլ ուզում էի վառ պահել հայի ճրագը:

Սմբատ Սաքունց, Սյունիք, Ներքին Խնձորեսկ, 14 տարեկան

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: